Chân dung các vị vua triều Nguyễn được tương khắc họa qua các họa phẩm giỏi đẹp, được đăng sở hữu trên website Unviet Travel.

Bạn đang xem: Chân dung 13 vị vua nhà nguyễn


*
Gia Long (1762 – 1820) là vị nhà vua đã thành lập nhà Nguyễn, vương vãi triều phong kiến ở đầu cuối trong lịch sử vẻ vang Việt Nam. Ông thương hiệu thật là Nguyễn Phúc Ánh (thường được gọi tắt là Nguyễn Ánh), trị vì từ thời điểm năm 1802 mang lại khi tạ thế năm 1820.
*

Vua Minh Mạng, cũng điện thoại tư vấn là Minh Mệnh (1791 – 1841), tức Nguyễn Thánh Tổ, là vị hoàng đế thứ hai trong phòng Nguyễn. Được coi là một ông vua năng động và quyết đoán, Minh Mạng đã đề xuất hàng loạt cải cách từ nội trị mang đến ngoại giao, trong số đó có việc ngăn chặn quyết liệt tác động phương Tây mang lại Việt Nam.
*
Vua Thiệu Trị (1807 – 1847) là vị nhà vua thứ ba của phòng Nguyễn, trị vì từ năm 1841 cho 1847. Ông mang tên húy là Nguyễn Phúc Miên Tông, dường như còn mang tên là Nguyễn Phúc Tuyền và Dung. Ông là bé trưởng của vua Minh Mạng cùng Tá Thiên Nhân thê thiếp Hồ Thị Hoa.
*
Vua trường đoản cú Đức (1829 – 1883), là vị nhà vua thứ tư trong phòng Nguyễn. Ông thương hiệu thật là Nguyễn Phúc Hồng Nhậm tốt còn có tên Nguyễn Phúc Thì, là con trai thứ nhì của vị hoàng đế thứ 3 triều Nguyễn, Thiệu Trị. Ông là vị vua có thời gian trị vì dài lâu nhất ở trong phòng Nguyễn, trị vì từ năm 1847 mang đến 1883. Trong thời hạn trị do của ông, nước Đại Nam từ từ rơi vào tay quân Pháp.
*
(An Lăng, vị trí an nghĩ của Vua Dục Đức) Vua Dục Đức (23 tháng 2, 1852 – 6 tháng 10, 1883), tên Húy là Nguyễn Phúc Ưng Ái, sau đó được vua trường đoản cú Đức thay tên thành Nguyễn Phúc Ưng Chân, là vị vua vật dụng năm ở trong phòng Nguyễn, ông lên ngôi ngày 20 tháng 7 năm 1883, tuy thế chỉ trên vị được ba ngày. Có tác dụng vua được 3 ngày còn chưa kịp đặt niên hiệu (Dục Đức chỉ là tên thường gọi nơi ngơi nghỉ Dục Đức Đường) thì Ưng Chân đã bị phế quăng quật và giam vào ngục cho đến khi mất. Ông mất ngày 6 tháng 10 năm 1883.
*
Hiệp Hòa (1847 – 1883) là vị vua thiết bị sáu của vương vãi triều công ty Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Thương hiệu thật của ông là Nguyễn Phúc Hồng Dật, còn mang tên là Nguyễn Phúc Thăng, là con thứ 29 và là nhỏ út của vua Thiệu Trị thuộc bà Đoan Tần Trương Thị Thuận. Ông đăng quang tháng 7/1883, tuy thế bị truất phế truất và qua đời vào thời điểm tháng 10 cùng năm.
*
kiến Phúc (1869 – 1884), thương hiệu húy là Nguyễn Phúc Ưng Đăng, thường được hotline là chăm sóc Thiện, là vị vua sản phẩm bảy của vương triều nhà Nguyễn. Ông là bé thứ bố của Kiên Thái vương Nguyễn Phúc Hồng Cai cùng bà Bùi Thị Thanh, được vua từ bỏ Đức lựa chọn làm bé nuôi. Kiến Phúc đăng vương năm 1883, trên vị được 8 mon thì chết thật khi new 15 tuổi.
*
Hàm Nghi (1871 – 1943) là vị nhà vua thứ 8 ở trong nhà Nguyễn, là em trai của vua con kiến Phúc. Năm 1884, Hàm Nghi được gửi lên ngôi ở tuổi 13. Sau khi cuộc phản công tại gớm thành Huế thảm bại năm 1885, Tôn Thất Thuyết đưa ông ra ngoài và phân phát hịch đề xuất Vương kháng thực dân Pháp. Trào lưu Cần Vương kéo dài đến năm 1888 thì Hàm Nghi bị bắt. Sau đó, ông bị rước an trí sinh sống Alger (thủ đô xứ Algérie).
*
Vua Đồng Khánh (1864 – 1889), miếu hiệu Nguyễn Cảnh Tông, là vị hoàng đế thứ chín của nhà Nguyễn, tại vị từ thời điểm năm 1885 mang lại 1889. Thương hiệu húy trong phòng vua các tài liệu ghi không giống nhau, chỗ thì ghi là Nguyễn Phúc Ưng Kỷ, Nguyễn Phúc Ưng Thị, Nguyễn Phúc Ưng Biện, Nguyễn Phúc Chánh Mông, ngoài ra còn mang tên Nguyễn Phúc Đường. Ông là bé trưởng của Kiên Thái vương vãi Nguyễn Phúc Hồng Cai với bà Bùi Thị Thanh, được vua từ bỏ Đức nhận làm nhỏ nuôi năm 1865.
*
Vua Thành Thái (1879 – 1954) là vị hoàng đế thứ 10 ở trong phòng Nguyễn, tại vị từ 1889 cho 1907. Thương hiệu húy của ông là Nguyễn Phúc Bửu Lân, còn có tên là Nguyễn Phúc Chiêu. Ông là bé thứ 7 của vua Dục Đức và bà từ bỏ Minh bà xã (Phan Thị Điểu). Vày chống Pháp đề nghị ông bị đi đày tại nước ngoài quốc.
*
Vua Duy Tân (1900 – 1945) là vị vua máy 11 ở trong nhà Nguyễn (ở ngôi tự 1907 cho tới 1916), sau vua Thành Thái. Khi vua phụ thân bị thực dân Pháp lưu lại đày, ông được bạn Pháp chuyển lên ngôi khi còn thơ ấu. Tuy nhiên, ông bất hợp tác và ký kết với Pháp và bí mật liên lạc với những lãnh tụ khởi nghĩa Việt Nam. Vì lý do này, ông bị bạn Pháp mang an trí trên đảo Réunion sinh hoạt Ấn Độ Dương.
*
Vua Khải Định (1885 – 1925), giỏi Nguyễn Hoằng Tông, là vị hoàng đế thứ 12 đơn vị Nguyễn trong lịch sử vẻ vang Việt Nam, nghỉ ngơi ngôi tự 1916 đến 1925. Ông mang tên húy là Nguyễn Phúc Bửu Đảo, còn mang tên là Nguyễn Phúc Tuấn, nhỏ trưởng của vua Đồng Khánh với bà Hựu Thiên Thuần hiền thê Dương Thị Thục.
*
Bảo Đại (1913 – 1997) là vị nhà vua thứ 13 và sau cùng của triều Nguyễn, cũng chính là vị vua sau cuối của chính sách quân nhà Việt Nam. Thương hiệu húy của ông là Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy, còn có tên là Nguyễn Phúc Thiển , tục danh "mệ Vững", là con của vua Khải Định cùng Từ Cung Hoàng thái hậu. Đúng ra "Bảo Đại" chỉ với niên hiệu bên vua, nhưng tục lệ vua công ty Nguyễn chỉ duy trì một niên hiệu yêu cầu nay thường dùng như là tên gọi nhà vua.

Tác giả bài bác viết: Uni
Viet


Tổng số điểm của nội dung bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để tiến công giá bài viết
Từ khóa: triều nguyễn, vua nguyễn, gia long, minh mạng, thiệu trị, tự đức, dục đức, thành thái, hàm nghi, kiếm phước, hiệp hòa, duy tân, bảo đại, khải định, thành thái, huế, lăng tẩm,
*

*

*

*

*
*
*
*
*

Phong Cảnh Đẹp Hà Tĩnh Hấp Dẫn Nhất Hiện Nay, Khám Phá 8 Địa Điểm Du Lịch Hà Tĩnh Độc Đáo

Thiệu Trị hiền hòa, không xuất xắc bày việc. Vả chăng, mọi quy định đã được sắp đặt khá quy củ tự thời Minh Mệnh, Thiệu Trị giữ nếp cũ, chỉ răm rắp làm theo lời di huấn của cha thôi. Bạn bè tôi cũ từng góp Minh Mệnh nay vẫn chính là vây cánh, thuộc cấp của Thiệu Trị như Trương Đăng Quế, Lê Văn Đức, Doãn Uốn, Võ Văn Giải, Nguyễn Tri Phương, Lâm Duy Tiếp… Thời kỳ rứa quyền ngắn ngủi của Thiệu Trị chỉ đầy đủ để giải quyết một số hậu quả vướng lại từ thời Minh Mệnh.

Thứ độc nhất vô nhị là hạn chế và khắc phục hậu trái của giải pháp bỏ đê ngơi nghỉ Bắc Bộ. Vào thời điểm năm Quí hương thơm (1883), sau nhiều cố gắng củng rứa và hoàn thiện hệ thống đê điều ở phía bắc mà vẫn lụt lội, Minh Mệnh mạnh dạn áp dụng chiến thuật “đào sông cụ đê”. Vua mang lại phá quăng quật đê điều vùng trũng phía phái mạnh Hà Nội, khơi đào sông thoát bằng hữu vùng Hải Dương, Hưng Yên nhưng mà vô hiệu. Theo ý nguyện thần dân địa phương, Thiệu Trị lại mang đến đắp đê, đập chắn ngang cửa sông Cửu An. Việc thứ nhị là giải quyết và xử lý vấn đề Chân Lạp. Cuối đời Minh Mệnh, thành Trấn Tây là mọt lo bắt buộc giải quyết. Trương Minh Giảng, Nguyễn Tiến Lâm, Lê Văn Đức, Nguyễn Công Trứ… Đem quân tiến công dẹp mãi ko yên. Chính vì thế ngay năm đầu lên ngôi, triều quan như Tạ quang đãng Cự tâu xin vứt đất Chân Lạp, rút quân về giữ An Giang. Vua nghe theo, xuống chiếu kho bãi binh. Trương Minh Giảng về mang lại An Giang thì mất. Tháng 6 năm ất Tỵ (1845), Chân Lạp bị Xiêm chiếm đóng, đáp lời cầu viện của bàn chân Lạp, triều đình lại cử binh lịch sự buộc tướng Xiêm là chất Tri ký kết hòa mong rồi nhì nước cùng bến bãi binh. Nguyễn Tri Phương, Doãn uốn rút quân về đóng ở Trấn Tây. Năm Bính Ngọ (1846), Nặc Ông Đơn không nên sứ sang dâng biểu với cống phẩm. Tháng nhì Đinh mùi (1847) triều đình Nguyễn phong Nặc Ông Đơn là Cao Miên quốc vương và Mỹ Lâm quận chúa, Cao miên quận chúa. Lại xuống chiếu mang đến quân vật dụng ở Trấn Tây rút về An Giang. Từ bỏ đó, Chân Lạp lại sở hữu vua cùng phía Tây Nam bắt đầu yên dần.

Vấn đề thứ cha là quan hệ nam nữ với phương Tây. Lúc Thiệu Trị lên nắm quyền thì vấn đề cấm đạo bao gồm nguôi đi không nhiều nhiều. Một vài giáo sĩ bị tóm gọn giam từ trước tại Huế, bị phán quyết tử hình ni được từ bỏ do nhờ sự can thiệp của thủy quân Pháp. Năm Đinh mùi hương (1847) Pháp không đúng một đại tá, một trung tá và cho tự do tín ngưỡng. Đang trên bàn thương lượng thì Pháp sử dụng đại chưng bắn đắm tàu thuyền của nước ta neo đỗ sát bên rồi chạy ra bể. Trước sự việc kiện đó, Thiệu Trị cực kì tức giận, ban thêm nhan sắc dụ cấm người ngoại quốc giảng đạo cùng trị tội người trong nước đi dạo. Sau đó, mon 9 năm Đinh mùi hương (1847), Thiệu Trị mắc bệnh rồi mất, ở ngôi được 7 năm, thọ 41 tuổi, miếu hiệu là Hiếu tổ chương hoàng đế, gồm 54 tín đồ con (29 hoàng tử và 25 hoàng nữ).

4. Từ Đức hoàng đế (1848 – 1883)

Vua húy là Thì, tên để theo đế hệ là Hồng Nhậm, sinh ngày 25 mon 8 năm Kỷ Sửu (1829), con thứ nhị của Thiệu Trị. Mẹ họ Phạm, phụ nữ thượng thư cỗ Lễ Phạm Đăng Hưng, tín đồ huyện Tân Hòa (Gia Định). Tháng Giêng năm Thiệu Trị máy 3, năm Quí Mão (1843) Thì 14 tuổi, được phong làm cho Phúc mặc dù công, lấy bà xã là phụ nữ Vũ Xuân Cẩn. Khi ấy Yên phong công Hồng Bảo mặc dù đã khủng nhưng là con của vk thứ lại ít học, chỉ say mê vui chơi. Ngược lại, Hồng Nhậm nhân hiếu, thông sáng sủa và chăm học, được vua phụ thân rất yêu quí, bảo có tương đối nhiều tính như thể mình nên tất cả ý truyền ngôi cho. Hồng Nhậm, chính vì như thế thường được vua call vào chầu riêng để dạy dỗ bảo. Tháng 10 năm Đinh hương thơm (1847), Hồng Nhậm lên ngôi ở năng lượng điện Thái Hòa, mang niên hiệu là tự Đức, 19 tuổi. Vì cho con ít tuổi nối ngôi, yêu cầu Hồng Nhậm cùng Hồng Bảo tranh chấp nhau. Bảo thua, sau bị chết.

Tự Đức gầy yếu, phải luôn luôn sống tại hoàng cung Huế, trừ mỗi năm nhị lần ngủ hè cùng nghỉ đông ngơi nghỉ cửa hải dương Thuận An. Suốt thời gian sống vua chỉ đi xa một chuyến, sẽ là dịp phò giá bán vua cha ra Bắc dấn lễ thụ phong ở trong nhà Thanh sống Thăng Long năm 1842, lúc đó mới 13 tuổi. Bởi vì kém sức mạnh nên khi lên ngôi, sứ thần sang nhà Phú Xuân làm lễ phong vương mang lại Tự Đức. Bao hàm lần đích thân vua đề xuất đứng làm chủ tế dẫu vậy mệt lại cần sai Xuân thọ công Miên Định hoặc An phong công Hồng Bảo làm thay. Cũng bởi vì lý do trên cơ mà vua ít tiếp giáp dân tình, càng ngày càng trở phải quan liêu, mệnh lệnh. Bù lại sự yếu kém sức khỏe, tự Đức lại khôn xiết thông minh và có tài văn học. Vua ưa thích nghiền ngẫm kinh khủng Nho giáo, xem sách đến khuya. Nói theo cách khác Tự Đức là một trong những người uyên thâm nhất thời đó và là môn đồ tích cực và lành mạnh của Khổng học.

Lẽ dễ hiểu Tự Đức là tín đồ con rất gồm hiếu. Cũng new lên nối ngôi, từ Đức đã làm tang vua cha cực kỳ cẩn thận, trang trọng, tốn kém. Vua từng truyền phán.

– cải thiện tang nghi là vấn đề lớn, dẫn phù hợp cả tài lực của tứ bể năm châu cũng chưa dám cho rằng xa xỉ.

Vua cũng khá có hiếu với người mẹ là từ bỏ Dụ. Vua tự phương pháp ngày lẻ thì thiết triều, ngày chẵn vào chầu thăm mẹ. Như vậy, hàng tháng vua ngự triều 15 lần, thăm người mẹ 15 lần! lúc đến với mẹ thì sửa mình, nén hơi, quỳ xuống hỏi thăm sức khỏe, rồi thuộc mẹ đàm luận kinh sách với sự tích xưa nay, tốt nhất là bao gồm sự. Từ bỏ Dụ là fan thuộc các sử sách, biết các chuyện cổ kim. Hễ bà bầu nói gì là vua ghi ngay vào sổ bé dại gọi là “Từ huấn lục”. Trải 36 năm sống ngôi, vua duy trì đều đặn nề hà nếp ấy, chỉ trừ lúc nhức yếu. Chuyện kể rằng tự Đức không yêu thích gì hơn là săn bắt để vui chơi giải trí ngoài việc chính sự. Một hôm nhàn nhã việc, vua săn bắt tại sân vườn Thuận Trực gặp gỡ mưa lũ, không về kịp giỗ Thiệu Trị. Trường đoản cú Dụ thắc thỏm sai fan đi đón. Thuyền ngự về cho bến, trời còn mưa to mà lại nhà vua ngay tức thì ngồi kiệu trần đi thẳng vào cung lạy xin chịu tội. Từ Dụ ngồi xoay phương diện vào trong, ko thèm nói nửa lời. Trường đoản cú Đức lấy roi mây nhấc lên trát kỷ rồi tự nằm xuống xin chịu đòn. Trường đoản cú Dụ tha cho new đứng dậy.

Hằng năm đến kỳ du lịch ở Thuận An, từ Đức hay đi cùng mẹ. Xem vậy đủ biết mẹ có tác động lớn đến chính sự của công ty vua!

Tự Đức có dáng vóc một nho sĩ, không đảm bảo không thấp, trạc người bậc trung, tương đối gầy, mặt tương đối dài, cằm nhỏ, trán rộng mà thẳng, mũi cao nhưng tròn, hai con mắt tinh với hiền. Vua hay mặc áo xống màu vàng, chít khăn vàng với đi giầy cũng color vàng, ko ưa trang sức và cũng không muốn cung nữ đeo đồ thiếu phụ trang, chỉ mang sự thật sạch làm đẹp. đơn vị vua siêng năng vấn đề chính sự, sáng sủa 5 giờ đang tỉnh giấc, 6 giờ đang ra triều. Vì chưng thế, đa số buổi thiết triều, các quan cũng đề xuất dậy sớm, thắp đèn ăn cháo nhằm vào triều mang đến kịp. Vua thường xuyên ngự triều tại năng lượng điện Văn Minh, mặt tả mặt hữu vu. Khi vua ra, thái giám tuyên triệu triều quan, các quan các mặc áo thụng xanh, đeo bài bác ngà, quan văn mặt hữu, quan liêu võ bên tả… Bái mạng xong, bộ nào có việc thì tâu quỳ trên chỗ. Cạnh quan tấu gồm quan Nội những ghi chép lời vua ban. Các buổi thiết triều kéo dãn dài đến chín mười giờ.

Lúc ko thiết triều, vua thao tác làm việc ở chái Đông điện buộc phải Chánh: bên vua ngồi làm việc một mình, tất cả vài thị phái nữ đứng hầu, mài son, châm thuốc hoặc để truyền việc. Triều quan ko được vào chỗ ngự tọa, mọi bài toán lớn, nhỏ, bên vua đề nghị tự xem. Phiếu sớ từ các nơi gửi về nội các, được xếp vào trát tấu sự, đưa mang đến giám, giám đưa cho cô gái quan dưng vua. Vua coi xong, giao lại nội các, Nội những giữ bản chính gồm châu điểm, châu phê, sao lục gửi những bộ, nha thi hành. Những phiếu tấu bao gồm chữ “châu phê” của từ bỏ Đức còn lại cho thấy thêm nhà vua đã xuất sắc chữ cơ mà văn lại hay. Có khá nhiều tờ tấu, vua phê dài thêm hơn nữa cả lời tâu. Coi như thế, cụ thể vua rất chăm chỉ và cẩn trọng việc thiết yếu sự.

Tự Đức trị vì quốc gia trong bối cảnh gặp nhiều thách thức sống còn. Bên vua thiếu hụt tính quyết đoán, phải nhờ vào triều thần bàn việc, nhưng mà triều thần tuy có bạn thanh liêm và có thực quyền như Trương Đăng Quế song lại bảo thủ. Trên cụ giới, kỹ thuật và công nghiệp đã cải tiến và phát triển mạnh mẽ, cạnh tranh mua sắm ngày càng gay gắt, vắt mà đình thần xung quanh vua chỉ chăm lo việc văn chương, khéo nghề nghiên bút, bàn mang lại quốc sự thì mang Nghiêu Thuấn, Hạ, thương Chu xa xưa làm cho gương, tự vỗ ngực là văn minh, chê trần thế là nước ngoài dị. Vị thế, trường đoản cú Đức cấm mua sắm ngày càng nóng bức hơn. Đến khi Gia Định đã rơi vào hoàn cảnh tay Pháp, bên vua hỏi đến việc Phú quốc cường binh thì triều thần không giới thiệu được kế sách gì. Cũng đều có những fan đã đi ra phía bên ngoài du học tập hoặc được tiếp xúc, có ý kiến mới, mong mỏi thay đổi, cách tân như Phan Thanh Giản, Phạm Phú vật dụng (1864), Nguyễn trường Tộ (1866), Đinh Văn Điền (1868), Nguyễn Hiệp (1867), Lê Đĩnh (1881)… dâng điều nai lưng xin bên vua cải cách mọi mặt: thiết yếu trị, gớm tế, quân sự… theo gương Nhật Bản, Thái Lan, hương thơm Cảng và những nước phương Tây. Đình thần hoặc cho là nói càn, bàn nhảm hoặc đến là không phù hợp thời ráng hoặc còn để hỏi xem những tỉnh và làm từ từ…

Năm Mậu dần (1878), coi báo “Hương Cảng tân văn”, thấy bàn tới sự việc chấn hưng tổ quốc phải thông yêu đương và hạn chế lại bảo thủ, đúc súng, đóng góp tàu, cử bạn học giờ đồng hồ nước ngoài, nhà vua mong mỏi cho thi hành, bảo viện cơ mật xem xét rồi tâu lên. Viện cơ mật nhận định rằng thông thương, học tiếng, đóng góp tàu… thiệt là cần phải có nhưng bạn Tây dương cửa hàng tất đề nghị dần dần, làm cho ngay một lúc, thực khó khăn được như ý, rồi còn buộc phải chờ kỳ tiến công bên Thanh năm tới, xem sao rồi liệu sau… từ bỏ Đức xem lời tâu, dụ rằng:

– Xét vấn đề thì nên cảnh giác và xem xét cho chín, tuy vậy cũng nên làm sao cho tiến bộ, chứ không cần tiến là thoái vậy!

Vua phê chuẩn việc học tập tiếng nước ngoài, sức mang lại làm ngay. Tháng 11 năm Mậu dần (1878), với sứ cỗ sang Xiêm có một vài thanh niên bởi Hồ tự khắc Hài dẫn đầu sang học tiếng Xiêm.

Nhận ra và làm cho lúc đó đã là thừa chậm, mặc dù thế quần thần vẫn chần chừ, không tự tin cải cách, nếu bao gồm làm, lại dè dặt, nửa chừng… Triều đình chia thành hai phe: nhà chiến và nhà hòa. Những người chủ chiến dù rất gan dạ nhưng kungfu trong điều kiện quá chênh lệch về lực lượng, trang bị nên cuối cùng bị thất bại.

Năm Nhâm Ngọ (1882), triều đình cử Thượng thư cỗ Hình Phạm Thận Duật đi sứ Thiên Tân (Trung Quốc) ước viện công ty Thanh đánh Pháp. Trung hoa đang bị những nước châu mỹ xâu xé, chẳng hồ hết không cứu vãn được nhiều hơn muốn nhân dịp này chiếm các tỉnh phía Bắc nước ta. Ngày 16/6 năm Quí mùi (1883), trường đoản cú Đức mất, trị vì chưng được 36 năm, thọ 55 tuổi. Triều đình Huế bắt buộc ký hòa cầu Quí hương thơm (1883) rồi hòa cầu Patơnốt (1885), quốc gia bị chia thành 3 kỳ chịu sự bảo lãnh của thực dân Pháp.Tự Đức mang vợ từ năm 14-45 tuổi và kế tiếp còn lấy thêm 103 bà xã nữa, nhưng mang lại năm 35 tuổi vẫn chưa xuất hiện con, tuy nhiên đã chạy chữa bằng mọi giá, cầu tự khắp thường chùa gồm tiếng vào nước, thậm chí là nhà vua còn hạ cố gắng lấy một thiếu phụ đã qua một đời chồng, tất cả con nhưng vẫn “vô hậu”. đơn vị vua phải nuôi đem 3 tín đồ con các anh mình làm nhỏ nuôi: Ưng Chân, Ưng Kỷ và Ưng Đường. Di chúc nhà vua viết: “Trẫm nuôi sẵn tía con, Ưng Chân thế nhiên là học lâu trưởng thành, chủ yếu danh sẽ lâu, tuy vậy mặt hơi tất cả tật, giấu bí mật không rõ ràng, hại sau không sáng, tính lại hiếu dâm, cũng tương đối là không tốt, chưa chắc đương nổi việc lớn. Tuy nhiên nước cần có vua các tuổi, đương lúc trở ngại này không sử dụng hắn thì dùng ai? sau thời điểm Trẫm muôn tuổi, phải cho Quốc công Ưng Chân nối nghiệp…” Về sau, nai lưng Tiến Thành, Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết là những phụ bao gồm đại thần mưu vứt vua này lập vua khác tạo ra thảm kịch vào triều Nguyễn sau khoản thời gian Tự Đức mất.

5. Dục Đức (làm vua ba ngày)

Trước ngày đăng quang, Dục Đức bàn với tía đại thần phụ chánh là Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết cùng Trần Tiến Thành sẽ không đọc một đoạn thừa nhận xét về phần mình trong di chiếu tại lễ lên ngôi. Cả ba vị phụ chính đều đồng ý. Ngày hôm sau, khi è cổ Tiến Thành đọc đến đoạn ấy, hạ giọng xuống hầu như không ai nghe rõ, thì Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết nổi giận bảo Nguyễn Trọng Hợp gọi lại rồi phân tách quân túc vệ canh chừng trong ngoài thành thật chặt chẽ và bắt gọn 10 người thân trong gia đình tín của vua nối ngôi trong các số ấy có Nguyễn Như Khuê.

Hai hôm sau, tại buổi thiết triều tất cả đông đầy đủ hoàng thân cùng đình thần, Nguyễn Văn Tường đứng dậy tuyên cáo truất phế truất Dục Đức bởi bốn tội:

Cắt bớt một đoạn vào di chiếu của vua cha
Tự tiện chuyển một giáo sĩ vào hoàng thành
Mặc áo màu xanh da trời trong lúc đặt tang vua cha
Thông dâm với khá nhiều cung nàng của vua cha.

Dục Đức bị tống giam trên một phòng bí mật vừa được cấp tốc xây lên tức thì trong biệt năng lượng điện mình. Dục Đức bị đối xử như một tù nhân thường. Nhờ người lính gác yêu quý tình công ty cũ, từng ngày đút mang lại một cụ cơm với một chiếc áo cũ thấm nước, núm ra uống, Dục Đức sinh sống thoi thóp được sát một mon thì chết, xác vùi bên trên một trái đồi, không săng và không một ai được đi đưa tang.

Hơn 20 năm sau, con trai thứ 7 tức Thành Thái lên làm cho vua, Dục Đức mới được phục hồi lại đế hiệu cùng tôn là “Cung tôn huệ hoàng đế”.

6. Hiệp Hòa (6.1883-11.1883)

Tên thật là Hồng Dật, con thứ 29 với là bé út của Thiệu Trị, sinh tháng 9 năm Thiệu Trị trang bị 7 tức năm Bính Ngọ (1846). Năm ất Sửu (1865) tự Đức 18 tuổi được phong Văn Lãng công. Từ bỏ Đức sản phẩm công nghệ 31 tức năm Kỷ Mão (1879) được tấn phong Lãng Quốc công.

Tháng 6 năm Quý mùi hương (1883) phế dứt Dục Đức, theo ý của Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường, được ý chỉ của trường đoản cú Dụ Hoàng Thái Hậu, triều đình cử một phái đoàn ra Kim Long rước Lãng Quốc công vào Đại Nội để sẵn sàng làm lễ đăng quang. Lãng Quốc công khóc nhưng nói rằng: Tôi là nhỏ út của tiên đế, bốn chất khoảng thường, không đủ can đảm nhận ngôi vua. Phái bộ vừa yêu cầu năn nỉ vừa cần sử dụng vũ lực mới đưa được Hồng Dật vào Cấm thành. Rứa là nhì hôm sau Lãng Quốc công đổi mới vua Hiệp Hòa.

Hiệp Hòa lên nối ngôi, Nguyễn Văn Tường với Tôn Thất Thuyết cậy công tôn lập nên tóm gọn mọi quyền hành, không thèm đếm xỉa gì mang đến vua. Hiệp Hòa ghét lắm, ý muốn tước bớt quyền lực của họ. Vua đã kiên quyết điều Tôn Thất Thuyết từ cỗ Binh sang bộ Lại. Có tác dụng vua được bốn tháng thì Hiệp Hòa nhận được mật sớ của hai người thân tín là Hồng Phi (Tham tri bộ Lại, nam nhi Tùng Thiện Vương) xin giết thịt hai quyền thần Nguyễn Văn Tường với Tôn Thất Thuyết.

Hiệp Hòa phê vào sớ: “Giao mang lại Trần Khanh (Trần Tiến Thành) phụng duyệt”, quăng quật sớ vào tráp giao thái giám è Đại đem lại nhà nai lưng Tiến Thành ngơi nghỉ chợ Dinh Ông. Việc bại lộ, Tôn Thất Thuyết cùng rất Nguyễn Văn Tường bàn giải pháp phế truất Hiệp Hòa. Họ mang lại mời các đại thần mang lại họp kể tội Hiệp Hòa và Trần Tiến Thành, Hồng Phi với Hồng Sâm có thủ đoạn dựa vào quân Pháp giết hại hai đại thần phụ chính, với hội chứng cứ hẳn hoi (tờ mật sớ): Sau ép các quan ký kết vào tờ sớ đòi phế truất truất Hiệp Hòa xong, Nguyễn Văn Tường, Tôn Thất Thuyết vào cung Diên lâu xin ý chỉ của Hoàng thái hậu đồng thời cho tất cả những người dẫn 50 quân nhân vào điện Càn Thành bắt Hiệp Hòa đề xuất tự xử mình theo lệ “Tam ban triều điển” giành riêng cho các đế vương, khanh tướng lầm lỗi tử hình.

Đang tối khuya công ty vua mới biết tất cả sự biến, hỏi mang đến trực hầu, thì chỉ bao gồm một vài thái giám. Vua sai thái giám è cổ Đạt mang chiếu nhường nhịn ngôi tới cùng xin được trở về đậy cũ. Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường giả vờ nhận lời, cho người đem võng chuyển vua và hoàng hậu về che cũ ngơi nghỉ xã Phú Xuân chấm dứt lại bí mật dặn riêng biệt Ông ích Khiêm với Trương Văn Đễ đón ở cửa ngõ Hiểu Nhân, chặn đường đưa vua đến nhà Hộ Thành, xay uống dung dịch độc từ vẫn.

Riêng nai lưng Tiến Thành, cáo nhỏ xíu nằm sống nhà cũng trở nên lính đến giết bị tiêu diệt ngay tối ấy. Đó là 1 ngày mùa Đông (29.11.1883). Hiệp Hòa làm cho vua được 4 tháng, bị tiêu diệt 36 tuổi, giao cho phủ Tôn nhân táng theo nghi thức Quốc công.

7. Loài kiến Phúc (12.1883-8.1884)

Húy là Hạo, từ bỏ là Ưng Hỗ, lại sở hữu tự là Ưng Đăng, con nuôi thứ 3 của từ bỏ Đức, sinh ngày 2 mon Giêng năm Canh Ngọ (1870). Năm lên hai, (1871) bởi vì Tự Đức không tồn tại con, Hạo được kén vào cung, sung làm cho Hoàng thiếu thốn tử, do học phi Nguyễn Thị chuyên nuôi dưỡng. Từ nhỏ dại Hạo sẽ sớm phát âm biết, ôn hòa, lặng lẽ và sạch sẽ sẽ, cảnh giác lời nói và vấn đề làm. Do thế, từ bỏ Đức hết sức khen với tỏ ý yêu mến khác thường. Mùa thu năm Nhâm Ngọ (1882) được cho tới nhà hiểu sách điện thoại tư vấn là chăm sóc Thiệu con đường và được vua không đúng kèm cặp đạo có tác dụng vua. Vào di chiếu, trường đoản cú Đức tỏ ý mong muốn nhường ngôi tuy nhiên vì nhỏ tuổi tuổi (mới 14 tuổi) đành thôi.Tự Đức mất, Hoàng thiếu thốn tử ra bên ngoài thành, trong nhà Quan xá không tính của Vụ Khiêm. Mờ sáng ngày 30.11 năm Quý mùi (1883) được quần thần đón về điện Quan Canh làm việc sở Tịch Điền. Thấy bạn đến đón, Hoàng tử sợ hãi, quân lính đề xuất ôm lên võng khênh đi. Đến nơi, Tôn Thất Thuyết cùng Nguyễn Văn Tường báo là xin lập lên làm vua. Hoàng tử trả lời:

– Ta còn bé, sợ làm cho không nổi

Hai phụ chánh nói:

– tiên đế (tức trường đoản cú Đức) đã gồm ý ấy nhưng còn chưa kịp làm. Ni là mệnh trời, vậy xin nghĩ mang đến tôn miếu thôn tắc làm trọng.

Xong họ truyền lệnh họp triều thần lại tôn lập vua mới. Vậy là ngày 1/12 năm Quý mùi hương (1883), dưỡng Thiện (Ưng Đăng) lên nối ngôi, niên hiệu là kiến Phúc.

Từ ngày kiến Phúc lên ngôi thế lực bà học tập Phi càng ngày càng lớn. Nguyễn Văn Tường đã nhận ra điều này và rất là tranh thủ cảm tình của bà. Dịp may đã đi vào với Nguyễn Văn tường khi nhà vua bị bệnh đậu mùa. Bà học Phi ngày nào cũng ở cạnh vua còn bé xíu bỏng của bản thân từ mờ sáng mang lại nửa đêm. Chũm là phụ thiết yếu Nguyễn Văn Tường tối nào cũng vào chầu hoàng đế và Hoàng mẫu, có khi tới nửa đêm new về. Trước cách biểu hiện quá vồ cập và có chiều lơi lả của Nguyễn Văn Tường với bà mẹ nuôi, con kiến Phúc sẽ tỏ thái độ rất là khó chịu. Bao gồm lần thiu thiu ngủ, nghe được mẩu chuyện giữa nhị người, vua tức khắc quát: “Khi làm sao lành bệnh dịch rồi tao vẫn chặt đầu cả tía họ bên mi”. Tường nghe được bèn xuống thái y viện rước thuốc pha chế đưa mang đến Học Phi. Theo lời khuyên răn của dưỡng mẫu Kiến Phúc đã uống thuốc đó tới sáng hôm sau thì qua đời.

Ngay chiều hôm đó, trên buổi thiết triều bất thường, Nguyễn Văn Tường tuyên cáo con kiến Phúc đã bỏ xác vì bệnh lý biến chuyển bất thần và gửi em ruột là Ưng kế hoạch lên nối ngôi.

Kiến Phúc có tác dụng vua được 8 mon thì mất, new 15 tuổi.

8. Hàm Nghi (8.1884-8.1885)

Hàm Nghi thương hiệu thật là Ưng Lịch, em ruột kiến Phúc. Sau thời điểm Kiến Phúc bị giết, Ưng Lịch bắt đầu 13 tuổi và được gửi lên ngôi ngày 1/8 năm tiếp giáp Thìn (1884). Thời gian đó, hòa ước sát Thân (6.6.1884) vẫn được ký kết. Lễ đăng quang của Hàm Nghi không được phái nam triều thông báo cho Khâm sứ Pháp trên Trung Kỳ, chính vì vậy Rê-na không xác nhận vua mới. Bọn chúng yêu ước mời những đại thần cơ mật thanh lịch tòa Khâm sứ để bàn định nghi thức gặp mặt gỡ giữa vua Hàm Nghi và đại diện thay mặt tối cao của cơ quan chính phủ Pháp tuy nhiên Tôn Thất Thuyết từ chối. Tướng tá Đờ Cuốc-xy dọa sẽ đem quân sang trọng bắt. Trước tình vắt không thể trì hoãn, nửa tối 7/7 năm ất tị (1885) Tôn Thất Thuyết chỉ thị tấn công bất thần vào đồn với Cá cùng đồn Pháp cạnh tòa Khâm sứ. Quân phái mạnh đánh vô cùng hăng hái, tuy vậy vũ khí quá thô sơ cùng giao liên non kém nên có thể mấy giờ sau, bị thất bại. Tởm thành Huế thất thủ. Tôn Thất Thuyết hạ lệnh tập đúng theo tàn quân chực sẵn ở cửa Chương Đức, vào cung vua cùng tam cung chạy ngoài Hoàng thành xa giá ra Quảng Trị. Đạo Ngự tất cả hơn nghìn người, hầu hết là những đại thần, vua bà chúa, già có, con trẻ có, đi kiệu, đi ngựa, cùng đi bộ. Hoàng tử Chánh Mông cưỡi con ngữa vì chạy nhanh, tiền vàng trong fan rải khắp dọc đường. Có bà chúa ôm bé khóc sướt mướt bên trên kiệu. Hàm Nghi ngồi kiệu lâu, kêu mệt, yêu cầu chuyển sang nằm võng.

– Tôi, thân đã tù, nước vẫn mất, còn dám nghĩ đưa ra đến thân phụ mẹ, anh chị em em nữa.

Không mua chuộc nổi, thực dân Pháp đẩy bên vua đi an trí tại An-giê (thủ đô Angiêri, ở trong địa của Pháp). Tại đây, Hàm Nghi được cho ở nhà biệt thự thuộc xóm Enbia, ngoại ô An-giê. Thời gian đầu, nhà vua tẩy chay không chịu học giờ Pháp. Sau đây nghĩ lại, còn nếu như không học thì nặng nề mà gọi được văn hóa truyền thống Pháp và nỗ lực giới, đơn vị vua đang học và biết nhanh chóng làm chủ được ngôn ngữ Pháp. Hiểu thâm thúy về văn chương, mỹ thuật Pháp, sau biến hóa một họa sỹ có tài. Cho dù vậy, về đơn vị vua vẫn không thay đổi tập tục dân tộc: đầu búi tó, quần the, áo dài Việt Nam.

Hội họa, âm thanh và một gia đình nhỏ bao gồm 1 vợ cùng một con gái đã giúp Hàm Nghi khuây khỏa phần như thế nào nỗi nhức của người dân mất nước, của một ông vua bị đi đày xa.Vua đã sống sinh hoạt An-giê 47 năm, thọ 64 tuổi.

9. Đồng Khánh (10.1885-12.1888)

Sau lúc đày Hàm Nghi, thực dân Pháp bàn với đại thần cơ mật Nguyễn Hữu Độ cùng Phan Đình Bình lập con kiến Giang quận công có tác dụng vua mới.

Kiến Giang quận công tên thật là Ưng Đường, sinh 12/1 năm tiếp giáp Tí (1864) con trưởng của loài kiến quốc công Hồng Cai, chị em là Bùi Thị. Năm ất Sửu (1865) lên 2, được chuyển vào cung làm bé nuôi thứ 2 của trường đoản cú Đức. Năm Quí mùi (1883) được nhan sắc phong là loài kiến Giang quận công. Ngày 19/9 năm ất ganh (1885) dưới quyền bảo trợ và ra quyết định của Giám quốc người Pháp, Ưng Đường được lập lên có tác dụng vua đem hiệu là Đồng Khánh. Tức thì từ đầu, vua đang trở thành công vắt trong tay bạn Pháp. Lễ rước vua new từ Phu Văn lâu vào năng lượng điện Càn Thành bởi Đờ Cuốc-xy với Săm pô dẫn đầu. Dọc đường rước vua trải qua có quân nhân Pháp bồng súng và lính Nam vác gươm giáo đứng bảo vệ. Lên ngôi, Đồng Khánh không bao giờ quên ơn bạn đã tạo dựng đến mình buộc phải ban liền cha đạo dụ phong Đờ Cuốc-xy tước đoạt “Bảo hộ quân vương”, phong Sâm pô tước đoạt “Bảo hộ công” với tướng Oa-rơ-nô tước đoạt “Dực quốc công” Đồng Khánh còn nhờ Đờ Cuốc-xy chuyển tới tổng thống Pháp bức năng lượng điện thư cảm ơn nước Đại Pháp đã hết lòng vun trồng cho chính mình và khẳng định sẽ mãi mãi giữ trọn tình giao hảo giữa nhì nước. Từ đó, ngày nào, vua cũng lễ hội với các quan chức thời thượng Pháp, độc nhất là sau thời điểm đã cưới con gái Nguyễn Hữu Độ.

Đồng K